Yazı Detayı
10 Eylül 2013 - Salı 00:35 Bu yazı 892 kez okundu
 
BIM - Kervan Artık Bilgisayarda Diziliyor
Zuhal Nakay
zuhalnakay@yahoo.com.tr
 
 

Bilirsiniz, ‘kervan yolda dizilir’ diye bir deyimimiz vardır. Galiba bu bizi çok iyi anlatan bir özelliktir, çünkü planlı ve programlı davranmak yerine, işe bir an önce başlayıp olası sorunları onlarla karşılaşınca çözmeye çalışmak milli hasletlerimizdendir.

Uzun yıllardır Türkiye’de çalışan bir Alman mimar, iki ülkeyi şöyle kıyaslamıştı: Almanya’da bir inşaata başlamadan önce en ufak bir çivi detayına kadar her şey planlanıp programlanır, bunun için gerekli olan zaman fazlasıyla ayrılır. O yüzden de inşaatın kendisi süratle ve sorunsuz tamamlanır. Oysa Türkiye bir an önce inşaata başlanır ve sorunlar şantiyede halledilmeye çalışılır. Bu yüzden de inşaat hem ilerleyemez hem de problemli olur, işgücü ve zaman israfına, dolaysıyla da ek maliyete neden olur.

Ancak biz hem sabırsız ve plansız bir millet olduğumuzdan, hem de ‘dostlar işbaşında görsün’ü en birinci düstur edindiğimizden, hala bir an önce yola koyulup kervanı sonra dizmek huyumuzdan vazgeçemiyoruz.

İnşaat sektörünün en sabırsız sektörlerden biri olmasının da payı büyüktür bunda. İşverenler harcadıkları paranın karşılığını bir an önce ‘kanlı canlı’ bina olarak karşılarında görme arzusundadırlar. Binanın kendisi değilse de, temelinin atılmış olması bile büyük oranda rahatlamaya neden olur. Ancak Sezar’ın hakkını da Sezar’a vermek gerek, son yıllarda inşaat sektörümüz gerçekten de güzel işlere imzasını atmış bulunuyor, hem yurtiçinde hem de yurtdışında (bknz. “Türk Müteahhitleri Tarih yazdı!”).

Ancak bu kadar başarılı olmalarına rağmen, inşaat firmalarımız özellikle de mega projelerde alt yüklenici oluyorlar. Bunun nedeni de, gittikçe daha karmaşık hale gelen projelerin gerçekleştirilmesinde gerekli donanıma sahip olmamalarıdır. Bu donanımın adı da BIM (Building Information Modeling), yani Yapı Bilgi Modeli’dir. BIM bir program ya da ürün değil, bir yaklaşım, bir sistemdir. BIM’in amacı, üç boyutlu sayısal modelleme yapısıyla, görsel bir modelin çok ötesine geçerek, yapının imalatı ile ilgili tüm bilgileri içeren, sürekli geliştirilebilen, çok işlemli bir yönetim ve bilgi paylaşım platformu oluşturmaktır.

Konuya yabancı olanlara şöyle anlatayım: Bildiğiniz üzere bir binanın önce planları, kesitleri ve cepheleri çizilerek, kâğıt üzerinde görünür hale getirilir ve ona göre de inşa edilir. Bu çok yakın bir zamana kadar hep el çizimleriyle gerçekleştirilen bir işlemdi. Ancak binaların gittikçe daha büyük ve karmaşık hale gelmesiyle, el emeğiyle bu iş götürülemez oldu.

Bunun üzerine CAD (Computer Aided Design), yani Bilgisayar Destekli Tasarım programları geliştirildi ve tüm dünyada kullanılmaya başlandı. (Artık el çizimi ile eğitim veren mimarlık okulları kalmadı gibi, oysa ben hala mimarların bu çizim tekniğine de hâkim olmaları gerektiğine inananlardanım. Çünkü el çizimiyle yapılan tasarımların ayrı bir şiirselliği oluyor ve özellikle küçük boyutlu narin yapılarda CAD daha kübik ve kaba bir tasarıma neden oluyor gibi. Özellikle onu kullanma beceresi olamayanlarda. Bunun sonucunda da sanki hep birbirinin benzeri binalar türemeye başladı.)

Ancak CAD yazılımlarının en önemli özelliği, verilerin birbirinden bağımsız dokümanlarda gösterilmesidir. Kat planları, görünüşler, kesitler vs. hep birbirinden bağımsız verilerdir ve bu verilerden herhangi birinde yapılan değişiklikleri, tasarımcı diğer verilere de aktarmak zorundadır. Bu bir villa söz konusu olduğunda örneğin çok önemli sayılmayabilir, ancak devasa karmaşık projelerde altından kalkılamayacak bir iş yüküne ve dolaysıyla önemli zaman kaybına ve maliyet yüküne neden olur.

BIM, yani yapı bilgi modeli veya sisteminde ise, tüm veriler tek bir veri tabanında olduğu için herhangi birinde yapılan değişiklikler, tüm verilerde otomatik olarak güncellenir. Örneğin bir kat planı çizdiniz, kapı ve pencereleri yerleştirdiniz, cephelerini de hazırladınız diyelim. Sonra baktınız ki, bir pencere cephede tam istediğiniz konumda değil. Eğer BIM tarzı bir mimari çizim programı kullandıysanız, cephede hatta 3D ekranında yapacağınız değişiklik anında tüm kat planlarına, kesitlere ve detaylara otomatik olarak aktarılacaktır.

Bunun binlerce penceresi, kapısı, duvarı ve döşemesi vs. olan devasa projelerde ne anlama gelebileceğini bir düşünün. Ayrıca istediğiniz çizimi, istediğiniz an, istediğiniz ölçeğe de aktarabiliyorsunuz ki, bu detay planlamaları için bir nimettir. On binlerce paftaya aynı anda hakim olabiliyor ve istediğiniz gibi değiştirebiliyorsunuz.

Bu BIM sistemiyle çalışan programlar ise Revit, Archicad ve Allplan’dır. Ve nasıl ki günümüzde CAD bilmeyen mimarların iş bulması mümkün değilse (ancak mevcut orta kuşakta eğitim görevlilerin bile çoğu CAD’i tam olarak kullanamamaktadırlar), yeni nesil mimarlardan da BIM mantığına hâkim olamayanların yakın gelecekte iş bulması zor olacaktır. Dahası mühendis ve hatta tesisatçılarla tüm şantiye çalışanları da bu sistemle proje geliştirmeyi/okumayı öğrenmek zorundadırlar. Çünkü günümüz karmaşık yapılarında, tüm disiplinlerin en üst düzeydeki profesyonel işbirliği şarttır. Bu yüzden de mevcut donanımızla yurtdışındaki büyük projelerde inşaat şirketlerimiz ana değil ancak alt yüklenici olabilmektedirler.

Tabii ki bir firmanın BIM mantığına geçmesi kolay değildir, çünkü tüm ekibin eğitilmesi gerekmektedir ve alınan projelerin de bu sisteme uygun olması şarttır. Özellikle yurtiçi projelerde kısıtlı zaman ve bütçe imkânları, böylesi profesyonel yaklaşımları daha baştan devre dışı bırakmaktadır. Çünkü BIM yaklaşımında, göreceli olarak uzun bir hazırlık devresi vardır. Tüm bilgiler tek tek aktarılıp ortak veri tabanında birleştirilir ki, üzerinde rahatlıkla çalışılabilinsin. Bu ise bilgili olmayan bir işveren tarafından gereksiz zaman ve masraf kaybı olarak görülebilir.

Ancak ne olursa olsun, inşaat sektörümüzün uzun vadede global anlamda rekabet edebilmesi ancak BIM sayesinde mümkün olabilecektir.

Yurt dışında bazı ülkelerde artık sadece BIM bazlı projelere izin verilmektedir. Örneğin kamu binaları ihalelerinde bu sayede çok daha sağlıklı, verimli ve karlı sonuçlar elde edilmiştir. Ayrıca yeşil bina dediğimiz doğa dostu projelerin gerçekleşmesi de, ancak BIM bazındaki disiplinler arası profesyonel işbirliğiyle mümkündür.

Bu bağlamda, bölge oturanlarının en doğal ihtiyacı olan ulaşım hakkı dahi gözetilmeden, ülkemizde taşeron sistemiyle uygulanan plansız ve programsız yapı çalışmalarının profesyonellikten ne kadar uzak olduğu daha da belirginleşmektedir. Özellikle Kentsel Dönüşüm çalışmalarının BIM tabanlı olmaksızın başarılı, verimli ve de çağdaş çözümlerle uygulanma şansı yok gibidir.

Görüldüğü üzere artık kervan gerçekten de bilgisayarda diziliyor ve develerin atacağı tüm adımlar en küçük detayına kadar önceden belirleniyor.

Bu konularda her zaman öncü olan Yapı Endüstri Merkezi’ne (YEM) ve “Şimdi Türkiye’de BIM Zamanı” (26/03/13) adlı konferansı düzenleyen Autodesk şirketiyle, BIM konusundaki başarılı deneyimlerini bizimle paylaşan ERA Mimarlık ve BOLD Mimarlık’a teşekkürlerimi iletmek isterim.

 
Etiketler: BIM, -, Kervan, Artık, Bilgisayarda, Diziliyor,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
26 Ağustos 2019
Kamusal Alan ve Siyaset
382 Okunma.
20 Temmuz 2019
Modern Binaların Tuvaletleri Kokar mı?
485 Okunma.
16 Haziran 2019
DDR: Mimarlık ve Siyaset
1061 Okunma.
05 Nisan 2019
PNR.istanbul - “Değişim I: Yeni”
1197 Okunma.
20 Mart 2019
İkonik Kentsel Yaşam Alanı Kazandırmak
1385 Okunma.
15 Ocak 2019
Kentsel Yaşam Alanı Kazandırmak
4871 Okunma.
29 Aralık 2018
Yapay Zekâ Çağında Mimari Tasarım
1144 Okunma.
02 Kasım 2018
Doğru otopark çözümü neden önemli?
1210 Okunma.
02 Ağustos 2018
Modern Mimarlık Tarihinin Parçası Olarak Otopark Yapıları
798 Okunma.
07 Kasım 2017
Çirkinliğin Estetiği
628 Okunma.
04 Kasım 2017
ŞEHİR 2.0: Yeni Habitat! / 19.10.17
592 Okunma.
24 Kasım 2016
Konut Konferansı 2016: Erişilebilir Mimarlık 23/11/16
575 Okunma.
02 Haziran 2016
Star Wars'un Neo-Osmanlı Versiyonu
589 Okunma.
30 Nisan 2016
EKODesign 2016 – Yeni Nesil Yeşil
586 Okunma.
23 Nisan 2016
BIM 2016 – Türkiye nerede?
589 Okunma.
15 Mart 2015
Çölleşmiş Şehirler, Çölleşmiş Beyinler, Çölleşmiş Özgürlükler
551 Okunma.
10 Mart 2015
Vahdettin Köşkü'nün Katli
618 Okunma.
10 Mart 2015
Milyon dolar ediyor mu?
561 Okunma.
25 Şubat 2014
Daima Hizmet Daima Kalite?
559 Okunma.
05 Şubat 2014
Ama Biz Bunu Hep Söylüyorduk, Sayın Cumhurbaşkanı!
578 Okunma.
25 Kasım 2013
15 Yılda 15 Milyon Konut
574 Okunma.
03 Ekim 2013
BIM - Bilgi Çağında Mimari Tasarım
587 Okunma.
19 Eylül 2013
Interface - Net Effect: Okyanustan Alıp, Okyanusa Vermek
684 Okunma.
10 Eylül 2013
Milli Manevi Değerlerimiz Ve Mimari
612 Okunma.
10 Eylül 2013
Cepheler ve Kentler: Radikal Değişim
615 Okunma.
06 Eylül 2013
Bunu Bize Yapmayacaktın, Umberto!
838 Okunma.
Haber Yazılımı Yandex.Metrica